Phụ cấp nào phải đóng BHXH, phụ cấp nào không? (Cập nhật theo Luật BHXH 2024)

Bài viết này ban đầu viết theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Nghị định 115/2015/NĐ-CP, Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH và Quyết định 595/QĐ-BHXH. Từ 01/7/2025, khung pháp lý hiện hành là Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật số 41/2024/QH15) và Nghị định 158/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 115/2015/NĐ-CP, 143/2018/NĐ-CP và 33/2016/NĐ-CP). Điểm quan trọng nhất cần lưu ý: quy định mới xét bản chất khoản thu nhập (có ổn định, gắn với hợp đồng lao động hay không) chứ không xét theo tên gọi khoản chi — nhằm ngăn doanh nghiệp "tách" lương thành các khoản mang tên phụ cấp/hỗ trợ để né nghĩa vụ đóng BHXH. Danh mục các khoản dưới đây được giữ lại để tham khảo khái niệm, nhưng cách "phân bổ để giảm đóng BHXH" ở phần cuối bài (viết theo quy định cũ) không còn chắc chắn được chấp nhận và đã được thay bằng lưu ý cập nhật.

Các khoản phụ cấp lương phải đóng BHXH là những khoản nào? Người lao động và doanh nghiệp cùng SIS Việt Nam, tìm hiểu cách phân bổ tiền phụ cấp hợp lý để giảm nghĩa vụ đóng BHXH dưới đây. 

Ví dụ: Chị Nguyễn Thị A có tổng thu nhập tháng 01/2021 là 10 triệu đồng/tháng. Nhưng mức lương đóng BHXH chỉ với 5 triệu đồng/tháng.

Hỏi: Vậy mức lương đóng BHXH này đã tuân thủ đúng luật theo luật BHXH hay chưa?

Để giải quyết được bài toán này, thì kế toán phải nắm được quy định về các khoản tiền lương phải đóng BHXH.

Căn cứ theo quy định tại  Khoản 2, Điều 6, Quy trình được ban hành kèm theo Quyết định số 595/QĐ-BHXH quy định từ ngày 01/01/2018 trở đi, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.

Trong đó:

• Mức lương: Mức lương theo công việc hoặc chức danh (thường là mức lương được thỏa thuận trên hợp đồng lao động).
• Phụ cấp lương: Phụ cấp lương theo quy định tại Điểm a, Khoản 2, Điều 4 của Thông tư số 47/2015/TT-BLĐTBXH
• Các khoản bổ sung khác: Các khoản bổ sung khác theo quy định tại Điểm a, Khoản 3, Điều 4 của Thông tư số 47/2015/TT-BLĐTBXH.

 Cách phân bổ phụ cấp mới nhất để giảm nghĩa vụ đóng BHXH kế toán cần biết

A. CÁC KHOẢN THU NHẬP TÍNH ĐÓNG BHXH BẮT BUỘC 2021

- Tiền lương;

- Phụ cấp chức vụ, chức danh;

- Phụ cấp trách nhiệm;

- Phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm;

- Phụ cấp thâm niên;

- Phụ cấp khu vực;

- Phụ cấp lưu động;

- Phụ cấp thu hút;

- Các phụ cấp có tính chất tương tự;

- Các khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể cùng với mức lương thoả thuận trong hợp đồng lao động và trả thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương.

B. CÁC KHOẢN PHỤ CẤP KHÔNG TÍNH ĐÓNG BHXH BẮT BUỘC 2021

Theo quy định tại Điều 89 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Điều 17 Nghị định 115/2015/NĐ-CP, Điều 30 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH và Khoản 2 Điều 6 Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017 thì các khoản thu nhập của người lao động không tính đóng BHXH bắt buộc, BHYT, BHTN của người lao động trong năm 2021 bao gồm 15 khoản thu nhập của người lao động không tính đóng BHXH, BHYT, BHTN:

(1) Tiền thưởng theo quy định của Bộ luật lao động;

(2) Tiền thưởng sáng kiến;

(3) Tiền ăn giữa ca;

(4) Khoản hỗ trợ xăng xe;

(5) Khoản hỗ trợ điện thoại;

(6) Khoản hỗ trợ đi lại;

(7) Khoản hỗ trợ tiền nhà ở;

(8 Khoản hỗ trợ tiền giữ trẻ;

(9) Khoản hỗ trợ nuôi con nhỏ;

(10) Hỗ trợ khi người lao động có thân nhân bị chết;

(11) Hỗ trợ khi người lao động có người thân kết hôn;

(12) Hỗ trợ khi sinh nhật của người lao động;

(13) Trợ cấp khi người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động;

(14) Trợ cấp khi người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị bệnh nghề nghiệp;

(15) Các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động.

 Người lao động và doanh nghiệp cần lưu ý, những khoản phụ cấp bắt buộc và không bắt buộc, để tính mức đóng BHXH tương ứng và làm sổ sách chính xác

II. LƯU Ý QUAN TRỌNG THEO QUY ĐỊNH HIỆN HÀNH (Luật BHXH 2024, Nghị định 158/2025/NĐ-CP)

Theo quy định hiện hành, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc gồm 3 thành phần: (1) lương theo công việc/chức danh, (2) các khoản phụ cấp lương cố định, và (3) các khoản bổ sung khác được trả ổn định, thường xuyên. Cơ quan BHXH xét bản chất của khoản thu nhập — có được trả cố định, đều đặn theo mỗi kỳ lương hay không — chứ không xét theo tên gọi khoản chi ghi trên bảng lương.

Điều này có nghĩa là việc đặt tên lại một khoản thu nhập ổn định, trả đều hàng tháng thành "phụ cấp xăng xe", "phụ cấp điện thoại"... nhằm mục đích duy nhất là né tránh nghĩa vụ đóng BHXH không còn là cách làm an toàn — nếu bị xác định về bản chất vẫn là thu nhập ổn định gắn với công việc, khoản đó vẫn phải tính đóng BHXH bất kể tên gọi.

Các khoản thực sự không phải tính đóng BHXH vẫn là những khoản gắn với kết quả công việc, phát sinh không cố định (thưởng theo năng suất/kết quả kinh doanh, hỗ trợ đột xuất khi có việc hiếu hỷ, trợ cấp khó khăn...) — đúng bản chất phát sinh, không phải do đặt tên. Doanh nghiệp nên xây dựng quy chế lương – thưởng rõ ràng, phản ánh đúng thực tế trả lương, thay vì tìm cách phân bổ để giảm số tiền đóng BHXH.

Để hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và quản lý bảng lương đúng quy định, SIS Việt Nam đã triển khai gói phần mềm kế toán quản trị thông minh SIS MAC, trong đó phân hệ Kế toán tổng hợp và báo cáo tài chính giúp kế toán hạch toán lương, phụ cấp minh bạch, đúng bản chất, giảm rủi ro khi cơ quan BHXH đối chiếu, kiểm tra.

Nếu Doanh nghiệp bạn đang có nhu cầu tư vấn, hỗ trợ mua phần mềm kế toán dành cho doanh nghiệp, hãy liên hệ với chúng tôi theo các phương thức:

• Fanpage: www.facebook.com/PhanmemketoanSISVN
• Zalo: zalo.me/1342865692358366846
• Hotline: 0912 929 785.
• Email: phanmem@sis.vn